Doskonalenie zarządzania usługami publicznymi i rozwojem w jednostkach samorządu lokalnego (gminach i powiatach)
Strona główna
Usługi społeczne
Usługi techniczne
Rozwój instytucjonalny
» Zarządzanie strategiczne
» Zarządzanie zasobami
» Zarządzanie personelem
» Partnerstwo
» Zarządzanie usługami
Efektywność energetyczna
Współpraca JST-NGO
Współpraca między JST
Dialog społeczny
SMUP
Mapa Praktyk
Inne bazy danych
Publikacje i dokumenty
Portal jst.org.pl

1.756.592
gości odwiedziło nas
od 1 kwietnia 2008 r.


 Rozwój instytucjonalny : Zarządzanie strategiczne
Współpraca samorządu powiatowego z gminami w tworzeniu dodatkowych narzędzi wsparcia rozwoju obszarów wiejskich jako przykład udanej replikacji programu regionalnego samorządu województwa

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja   :.


Opis sytuacji przed wdrożeniem
Program "Odnowa Wsi" jest wzorowany na doświadczeniach niemieckich i austriackich. Program został zainicjowany przez przewodniczącego sejmiku Ryszarda Wilczyńskiego w 1997 r., który przez wiele lat rozwijał program opolski, udzielając jednocześnie wsparcia innym regionom kraju, próbującym zaszczepić u siebie mechanizm „odnowy”. Do programu przystąpiło około 64% sołectw województwa opolskiego z 68 gmin regionu. 
 
Na kanwie sukcesu Opolszczyzny w 2001 r. powstał kolejny regionalny program odnowy wsi - w województwie pomorskim, gdzie proces odnowy rozpoczęto projektem pilotażowym, w którym uczestniczyło 8 sołectw. Począwszy od 2004 r. w kilku innych regionach Polski (świętokrzyskie, lubuskie, podlaskie, podkarpackie) zaczęto testować niektóre elementy regionalnych programów odnowy wsi (próby budowania sołeckich strategii rozwoju), jednak tylko w województwie śląskim – w którym pierwsze działania podjęto już w 2002 r. - przerodziło się to w podobny zakresem do opolskiego i pomorskiego program o skali regionalnej. Odbyło się to dzięki inicjatywie Śląskiego Związku Gmin i Powiatów. Kolejnym województwem gdzie wdrożono program było województwo dolnośląskie. 
 
W województwie opolskim największą słabością programu było działanie polegające na bezpośrednim wsparciu finansowym projektów odnowy wsi. W latach 2001 –2003 rolę tą pełnił konkurs małych grantów w kontrakcie wojewódzkim znakomicie oceniony przez uczestników. W latach 2003 i 2005 wsparcie było kontynuowane wyłącznie w symbolicznym wymiarze postaci mini grantów. W następnych latach nie było lepiej, potrzebna była nowa inicjatywa. Z pomocą przyszedł samorząd powiatu nyskiego uruchamiając na swoim terenie program „Odnowa wsi w powiecie nyskim”.
Opis ogólnego podejścia i szczegółowych zadań
Program odnowy wsi w województwie opolskim

Program „Odnowa wsi w powiecie nyskim powstał na bazie realizowanego od 1997 r. regionalnego programu „Odnowa wsi w województwie opolskim”. (patrz załączniki)
Ze swojej istoty program regionalny ma szerszy charakter nie tylko pod względem obszarowym, ale i zakresu podejmowanych działań i obejmuje: 
- opracowanie strategii rozwoju sołectwa, 
- konkurs „Piękna Wieś Opolska” 
- doradztwo  zespołu Akademii Rolniczej we Wrocławiu 
- podróże studyjne zagraniczne 
- podróże studyjne po województwie (lub w kraju) 
- szkolenia za pośrednictwem instytucji zewnętrznych 
- spotkania informacyjno – szkoleniowe i szkolenia problemowe 
- wsparcie finansowe projektów (minigranty).
W 2005 r. dokonano jego oceny i wskazano najsłabszy obszar programu, było to wsparcie finansowe projektów. Diagnoza ta dała impuls do poszukiwania rozwiązań. Projektem próbowano zainteresować nie uczestniczące w nim dotychczas samorządy powiatowe. Pozytywnie odpowiedział samorząd powiatu nyskiego, który w 2005 r. wdrożył swój własny lokalny program odnowy wsi wzorowany na programie regionalnym. Jest to jeden z nielicznych w kraju programów uruchomionych na szczeblu powiatu.

Program odnowy wsi w powiecie nyskim

Wdrożony w powiecie nyskim program jest zorganizowany jako konkurs, w którym mogą brać udział wszystkie gminy powiatu nyskiego uczestniczące w programie regionalnym (patrz załączniki). Celem konkursu jest pobudzenie aktywności mieszkańców obszarów wiejskich do realizacji oddolnych inicjatyw mieszkańców na poziomie sołectwa. 
Założeniem organizatora konkursu jest wsparcie 30 wniosków wyróżniających się oryginalnością, zdecydowanie wpływających na wizerunek miejscowości. Ograniczenie ilości realizowanych wniosków wprowadzono od 2011 r., wcześniej starano się wesprzeć jak największą ich ilość, jednak pojedyncze kwoty dofinansowania były często nie satysfakcjonujące. Preferowane są przedsięwzięcia poważnie zaawansowane realizacyjnie będące kontynuacją roku poprzedniego. Każda miejscowość może uczestniczyć w projekcie tylko z 1 zadaniem. Nie są wspierane przedsięwzięcia związane z zakupem sprzętu i wyposażeniem obiektów publicznych (sprzęt RTV, AGD, meble, sprzęt komputerowy), remontami świetlic i obiektami użyteczności publicznej (m.in. wymianą stolarki drzwiowej i okiennej, systemów grzewczych, infrastruktury elektrycznej i wodno – kanalizacyjnej), zadania drogowe oraz zadania związane z kultem religijnym. W ramach programu nie jest również współfinansowana faza projektowa realizowanych przedsięwzięć. Nie ma też możliwości refundowania prac już wykonanych.
 
Warunkiem przystąpienia do konkursu jest potwierdzone wsparcie finansowe gminy i środki własne sołectwa. Zaangażowanie środków starostwa nie może przekroczyć 5000 zł i 1/3 wartości zadania. Wnioskodawcą jest gmina, nadesłane wnioski opiniuje Wydział Rolnictwa i Ochrony Środowiska Starostwa. Przedstawiciel Wydziału może uczestniczyć w wizji lokalnej. Propozycje podziału środków przeznaczonych na realizację programu, Wydział przedstawia Zarządowi Powiatu, który określa wsparcie na dane zadanie. Wnioskodawca po przyznaniu środków jest zobowiązany przedstawić preliminarz finansowy zadania, deklarujący udział gminy w kwocie nie mniejszej niż przyznana dotacja. Decyzje o przyznaniu środków podejmuje Rada Powiatu w formie dotacji dla gminy. Sporządzana jest umowa na przyznanie gminie dotacji w ramach programu. Wypłata przyznanych środków odbywa się na podstawie rachunków dokumentujących poniesione nakłady wraz z potwierdzeniem ich opłacenia. Faktury realizowane ze środków Starostwa muszą być wystawione w okresie od dnia przyznania dotacji do dnia zakończenia zadania. Faktury mogą być wystawione i zapłacone przez gminę, rady sołeckie, stowarzyszenia biorące udział w przedsięwzięciu.
 
Termin nadsyłania wniosków to 31.01, decyzja o przyznaniu dotacji zapada do 31.03, a wnioskodawca musi rozliczyć zadanie do 30.11. danego roku.
 
W regulaminie programu określono preferowane przedsięwzięcia jako:
- obiekty rekreacyjno – sportowe,
- inne obiekty o otwartym charakterze (parki, miejsca spotkań lokalnych),
- zakładanie i utrzymanie terenów zielonych.
Budżet realizowanego programu to w roku 2009 kwota 70 tys. zł, w roku 2010 – 150 tys. zł, a w roku 2011 – 90 tys. zł. 
Rezultaty wdrożenia narzędzia
Rezultatem opisywanego programu są oczywiście zrealizowane przedsięwzięcia, wspólnie przez sołectwa, samorządy gminne i samorząd powiatowy. Program zakłada co najmniej równy udział środków wszystkich partnerów. W rezultacie jest inaczej, Starostwo Powiatowe w Nysie i w tym wypadku, podobnie jak przy uruchomieniu programu przeciwpowodziowego (opis w tym serwisie) pełni rolę katalizatora. Gminy w ramach projektu przeznaczają często znacznie większe środki. W roku 2010 w ramach programu zrealizowano zadania na kwotę 929688,93 zł, z czego wykorzystane środki powiatu to 132208,54 zł. W roku 2011 r. całkowity koszt zadań przewidzianych w projekcie to kwota 948877,80 zł a środki powiatu 90000 zł.
Przykładowe przedsięwzięcia zrealizowane w 2010 r. to:
1. Park w Białej Nyskiej miejscem rekreacji - urządzenie placu zabaw, remont ogrodzenia kortów - urządzono plac zabaw (zestaw „Michaś”, bujak sprężynowy, huśtawka przeciwwagowa oraz wahadłowa - podwójna) oraz wykonano remont ogrodzenia kortów. Całkowity koszt zadania 29700,00 zł. – środki z programu – 3000 zł
2. Budowa wiaty grillowej – II etap i zadaszenie placu – I etap w Goświnowicach - wykonano wiatę grillową, palenisko, utwardzono podłoże z kostki brukowej. Wykonano konstrukcję i
płatwie nad placem tanecznym. Całkowity koszt zadania 24300,00 zł – środki z programu – 1000 zł.
3. Centrum rekreacji i wypoczynku – Unikowice - zainstalowano oświetlenie, ogrzewanie, zamontowano wieszaki ścienne, pomalowano ściany. W obrębie boiska wykoszono trawę, uzupełniono drzewostan. Całkowity koszt zadania 7130,00 zł – środki z programu – 1500 zł.

Przykładowe przedsięwzięcia zrealizowane w 2011 r.:
1. Wykonanie nawierzchni placu tanecznego w Regulicach - wykonanie nawierzchni placu tanecznego w centrum wsi. Całkowity koszt zadania – 11830 zł – środki z programu – 1000 zł.
2. „Tereny zielone” – Poprawa wyglądu terenu wokół świetlicy – Rączka. Całkowity koszt zadania – 4437 zł – środki z programu – 1500 zł.
3. Doposażenie placu rekreacyjnego – Stary Paczków - wykonanie stołów biesiadnych, nasadzenie krzewów, zakup tablicy do kosza, powiększenie boiska do siatkówki, wykonanie i montaż słupków do powieszenia siatki do gry oraz siatki ochronnej. Całkowity koszt zadania 9874,62 zł – środki z programu – 2500 zł.
Szczegółowy opis zrealizowanych przedsięwzięć w latach 2010 – 2011 znajduje się w załącznikach.
Zasady równości płci
Program ten jest projektem neutralnym, nie naruszającym zasad równości w dostępie kobiet i mężczyzn do usług publicznych. Jego realizacja bezpośrednio wpływa na poprawę jakości życia mieszkańców gminy bez względu na płeć
Współpraca ze społeczeństwem obywatelskim
Ideą realizowanego programu jest współpraca z samorządem obywatelskim. Jednym z partnerów w każdym przedsięwzięciu jest najniższy szczebel samorządu – sołectwo. Program zakłada zaangażowanie lokalnej społeczności przy jego realizacji. W jego założeniach przewidziano możliwość zaliczenia prac realizowanych siłami społecznymi np.  nieodpłatne prace świadczone przez mieszkańców. Wartość takich prac nie może przekroczyć 1/3 wartości zadania i jest traktowana jako udział sołectwa w realizacji przedsięwzięcia. Fakt ten powinien zostać potwierdzony przez uprawnionych inspektorów. 
Zalecenia dla instytucji zainteresowanych replikacją
Program „Odnowa wsi w powiecie nyskim” uzupełnia realizowany program na szczeblu regionalnym. Jest to jeden z niewielu przykładów przeniesienia tych działań na szczebel powiatu. Działania powiatu to rola inicjująca, organizacyjna i finansowa. Replikacją tych działań powinny być szczególnie zainteresowane powiaty w regionach gdzie realizowane są wojewódzkie programy odnowy wsi. Trafią tam na podatny grunt, przygotowaną już kadrę i mogą znacznie wzbogacić i przedłużyć podjęte przez samorząd wojewódzki działania.
Co trzeba zrobić, żeby działania powiatu nyskiego powtórzyć z sukcesem u siebie?
1. Opracować regulamin programu.
2. Wyznaczyć komórki organizacyjne starostwa do jego realizacji.
3. Zabezpieczyć odpowiedni budżet do jego realizacji.
4. Rozpropagować idee i założenia programu w gminach na terenie powiatu.
Realizacja przedsięwzięć w ramach programu znacznie poprawi wizerunek samorządu gminnego i powiatowego w oczach mieszkańców. Uruchomienie programu ze środków powiatowych i gminnych uniezależni też wykonanie poszczególnych zadań w małych miejscowościach od środków zewnętrznych, na których są oparte programy regionalne.

.:   Skrót i Metryka -> Pełna prezentacja   :.

 Doskonalenie zarządzania usługami publicznymi
i rozwojem w jednostkach samorządu lokalnego
(gminach i powiatach)
 Związek
Miast Polskich
Związek
Gmin Wiejskich RP
Związek
Powiatów Polskich